
226
soms vermengd, en past de bet. van
keuzel
enz. (zie ald. en vgl. ook Wangeroog
k zelêr
m. ‘Kreisel’) veel beter bij ‘kiezelsteen’ dan bij ‘knots’.
Kuis
‘steenen knikker’
in Zutfen en Deventer zal wel evenzoo een quasi-grondwoord zijn als in Friesland
knikke
‘knikkeren’. Gallée heeft hiervoor
küize
vr. ‘knikker’ naast
kûze
vr. ‘knods,
stok’; met deze zonderlinge
üi
weet ik geen weg. En de
ui
van
kuis
bevreemdt temeer
wegens het Nl. Wb.
kuis III
medegedeelde: ‘Voor Deventer wordt (eind 18
de
eeuw)
“
keusseling
” in den zin van knikker opgegeven.’ Daarop vermeldt het Wb.
cuselen
bij Valcooch; de bet. ‘knikkeren’ staat hier echter niet volkomen vast. Het Mnd. Wb.
heeft
kusel
‘Kreisel’, in de vrb. ook geschreven
küsel
en dus denkelijk steeds met
Uml. (
kesel
eenmaal, in een niet duidelijk citaat), en
kuseln
‘kreisend im Wirbel
drehen’, waarbij Umlaut-aanduidingen voorkomen (ook tr.). Daar mnd. mnl.
kusel
(met ; < *
kûsil
) ‘tol’ en (stellig reeds mnl.)
keuzel
,
kezel
‘knikker’ dicht bij elkander
komen, en evenzoo hun verba denominativa (vgl. ook Kil.
cuyselen
‘kolven’), is het
dooreenloopen niet vreemd; ook kan een met
kusel
ablautend *
keusel
< *
kusil
hebben bestaan.
KIJKEN. [Dial. ndl.
koeken
z. ben. i.v.; ook ald. ndd.
kucken.
] Hoewel NED
to kick
en
to keek
(nu alleen in Schotsche en Noordeng. dial.) scheidt, vindt men toch
oudtijds voor deze ww. dezelfde vormen. Beide vertoonen zich sedert ± 1380 of
even later. Voor het eerste worden opgegeven: 14
e
E
kike
, 14
e
-16
e
kyke
, 16
e
keke
,
kicke.
Bedenkt men, dat b.v. het adv.
like
in de 14
e
en 15
e
E als
licke
, in de 15
e
als
leke
voorkomt, en het verb.
like
in de 14
e
als
licke
, in de 15
e
als
leke
, dan blijken
genoemde vormen van
kick
ongeveer gelijk aan die van
keek
: 14
e
E
kike
,
kyke
,
keke
, 15
e
keky
(
y
)
n
,
keken
, 15
e
-16
e
Schotsch
keik
, 17
e
keek.
[Slechts is het misschien
geen toeval, dat
kick
reeds 16
e
E
ck
heeft; hier schijnt de ‘discrimination bij practice’
te beginnen.] De bet. van het eerste is: ‘to strike out with the foot’, ‘to show temper,
annoyance, defiance, dislike etc.; to rebel, be recalcitrant’, en sedert 1590 (Shaksp.)
Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 34
Commenti su questo manuale